Afryka dawna i współczesna. Afryka wiosek i tradycji. Afryka opowiadań i przesądów. Afryka futbolowa i imigracyjna. Afryka obrzędów, opowiadań i ....przesądów. Często słyszę, iż ten kto myśli, że stary ląd jest jeden, myli się. A jednak. Jedno łączy wszystkich mieszkańców kontynentu: od Maghrebu po Róg Afryki, od Zielonego Przylądka po Madagaskar. Co to takiego?

Tę sentencję zna pół Afryki. Nie są to słowa osobnika przekonanego o niższości „czarnych". Wypowiedział je dawno temu Afrykanin (Serer, z mojej grupy etnicznej). Każdy kto ukończył co najmniej 5 klas szkoły średniej w strefie frankofońskiej (i nie tylko) zetknął się z tym zdaniem. Te słowa wszystkich wkurzają. Do dziś pamiętam oburzenie i gorące dyskusje w mojej klasie.

Afrykańska literatura tkwi nadal w dużej mierze nie w bibliotekach i książkach, ale w tradycji ustnej. Co ja tu piszę? Przecież mamy XXI wiek, globalizację (i tak ten stary ląd jest na uboczu) i pajęczynę internetową! Jednak będę się upierał. Owszem sporo już utrwalono na papierze... tyle, że jest jeden szczegół, o którym nie wspomniał Sienkiewicz w swoim „komiksie”: stary człowiek zajmuje jeszcze mityczne miejsce w społecznościach Afryki.

Bohater dla swoich, tyran dla sąsiadów. Wszystkie narody, jak ziemia płaska (kiedyś) i okrągła (dziś) znają ten dylemat. Dla kogo słynny Aleksander był wielkim, dla kogo Czyngis-Chan był bohaterem, a Chaka Zulu?

Czlowiek to kultura, choć współczesne czasy wmawiają nam, że jest inaczej. Kto się dziś przejmuje, gdzie wymyślono koło, kompas, czy nawet liczbę zero... w Indiach, Arabowie przekazali tę wiedzę dalej na zachód... A przecież wypada wiedzieć, gdzie się narodziły religie monoteistyczne, gdzie leży Timbuktu, skąd się wzięła brazylijsjka samba (z Angoli)...i mnóstwo innych rzeczy. To „culture générale” jak mawiają Francuzi. Podróże, lektury i tak zwane „newsy” pomagają odpowiedzieć na pytanie „Co słychać na osiedlu i na świecie?”.

Oglądałem kilka miesięcy temu debatę w telewizji. Gośćmi byli wicemarszałek Senatu, Pan Profesor i jeszcze dwóch panów. Mój „anioł stróż” jakimś cudem tam mnie skierował. Trafiłem w sam środek gorącej dyskusji. Zorientowałem się, że dotyczyła ona „poprawności politycznej”.

Mieć dwie, trzy lub cztery żony to marzenie wielu mężczyzn. Nie tylko w Afryce. Z tą różnicą, że wlaśnie na tym starym kontynencie, większość państw uznaje legalnie akt wielożeństwa. Mój ojciec ma „tylko” dwie żony. Na osiedlu w Dakarze, gdzie się wychowałem, nie pamiętam rodziny monogamicznej. Mąż i jego kobiety. Gdy on jest majętny, każda z żon ma własny dom. Ale że bogato w Afryce nie jest, mężatki mieszkają najczęściej pod jednym dachem.

"W Afryce, umierający starzec po inicjacji, to płonąca biblioteka" - Amadou Hampate Ba (1900- 1991)- filozof, pisarz z Mali.

Niedawno mój dobry znajomy Diahumpa z Afryki był na castingu. Nie pamiętam jaki produkt miał reklamować. Ale wycofał się podczas zdjęć, bo kazano mu mówić po polsku...z błędami! Powiedział producentowi, że nie spędził tyle lat na naukę polskiego w Łodzi i na SGH, by potem kaleczyć mowę Reja.

Dotarłem nad Wisłę na początku lat 80-tych. W moim Senegalu patrzył się (nic się nie zmieniło) na Europę przez pryzmat Francji. Wiedziałem (uczymy się w liceum), że były dwa systemy polityczno-gospodarcze, mur berliński... A jednak. Z tamtej perspektywy Europa to Europa, czyli dobrobyt....